Verwarming en Koeling: De Onzichtbare Energieslurpers in Onze Gebouwen

Een aanzienlijk deel van de totale energieconsumptie in zowel Nederland als Europa gaat naar het verwarmen en koelen van gebouwen. Voor ruimteverwarming wordt in Nederland circa 22,5% van het totale finale energieverbruik gebruikt, terwijl dit voor de rest van Europa op ongeveer 25,8% ligt. Ruimtekoeling is in beide gevallen een veel kleinere, maar groeiende, factor.

Hieronder volgt een gedetailleerde analyse van het energieverbruik voor het verwarmen en koelen van ruimtes in gebouwen, afgezet tegen het totale energieverbruik.

Energieverbruik in Nederland

Totaal finaal energieverbruik (TFC): 1.674 petajoule (PJ) in 2022.

• Ruimteverwarming: circa 377 PJ (22,5% van TFC)

  Het overgrote deel van de warmtevraag in Nederlandse gebouwen (woningen en utiliteitsbouw) wordt ingevuld met aardgas. Aangevuld met een groeiend aandeel van warmtepompen (elektriciteit) en stadsverwarming, wordt de totale energie voor ruimteverwarming geschat op ongeveer 377 PJ. Dit komt neer op ruim een vijfde van al het finale energieverbruik in Nederland.

• Ruimtekoeling: circa 24 PJ (1,4% van TFC)

  De vraag naar koeling in Nederland is aanzienlijk lager dan de vraag naar verwarming. Het totale energieverbruik voor het koelen van ruimtes, voornamelijk door airconditioningsystemen en warmtepompen in koelmodus, wordt geschat op ongeveer 24 PJ. Hoewel dit aandeel momenteel bescheiden is, is de verwachting dat de vraag naar koeling door warmere zomers zal toenemen.

Samenvattend voor Nederland:

Het verwarmen en koelen van ruimtes in gebouwen is in Nederland verantwoordelijk voor ongeveer 23,9% van het totale finale energieverbruik.

Energieverbruik in Europa

Totaal finaal energieverbruik (TFC): 44.132 petajoule (PJ) in 2023.

• Ruimteverwarming: circa 11.386 PJ (25,8% van TFC)

  Ook voor Europa als geheel is ruimteverwarming de grootste energieverbruiker in de gebouwde omgeving. Gebouwen (residentieel en commercieel) zijn samen goed voor circa 43% van het totale Europese energieverbruik. Ongeveer 60% van dat deel wordt besteed aan het verwarmen van de ruimtes, wat resulteert in een aandeel van ongeveer een kwart van de totale Europese energievraag.

• Ruimtekoeling: circa 382 PJ (0,9% van TFC)

  De energievraag voor koeling is op Europees niveau, net als in Nederland, relatief klein in vergelijking met verwarming. Echter, met name in de Zuid-Europese landen is dit een significante en snelgroeiende post, gedreven door de toename van het aantal airconditioningsystemen. De meest recente data schat het verbruik op ongeveer 382 PJ.

Samenvattend voor Europa:

Voor de gehele Europese Unie is het verwarmen en koelen van ruimtes in gebouwen verantwoordelijk voor ongeveer 26,7% van het totale finale energieverbruik.

Belangrijke Kanttekeningen

• De gepresenteerde cijfers zijn gebaseerd op de meest recente en betrouwbare openbare databronnen. Er is een aanname gedaan in de uitsplitsing van het energieverbruik naar eindgebruik (ruimteverwarming, warm tapwater, etc.), aangezien exacte metingen vaak niet voorhanden zijn.

• De definitie van "Europa" is hier de EU27.

• Het energieverbruik voor warm tapwater is in deze analyse buiten beschouwing gelaten, conform de vraag. Dit is een significante energieverbruiker in gebouwen, die het totale aandeel van de gebouwde omgeving nog zou verhogen.

Deze analyse toont duidelijk de cruciale rol die de gebouwde omgeving speelt in de energietransitie. Efficiëntere en duurzamere oplossingen voor verwarming en koeling, zoals de producten en diensten van Floorequa, zijn essentieel om het totale energieverbruik en de daarmee gepaard gaande CO2-uitstoot te verminderen.

Voor de analyse van de Nederlandse situatie is gebruikgemaakt van de meest recente beschikbare data van onder andere het CBS, Energie Nederland en Odyssee-Mure.

Voor de analyse van de Europese situatie (EU27) is gebruikgemaakt van data van het IEA, de Europese Commissie en wetenschappelijke publicaties.